Sex Estimation Using Patellar Morphometry: Evidence from a Late Roman Population in Anatolia

Objective: Accurate sex estimation is a cornerstone in forensic and bioarchaeological investigations. While the pelvis and skull are traditionally used for this purpose, their absence due to taphonomic damage necessitates the use of alternative skeletal elements such as the patellar. This study evaluates the diagnostic potential of patellar morphometry for sex estimation in a Late Roman population.
Methods: The study analyzed 146 adult patellar (70 males, 76 females) recovered from the Karlığın Tepesi Necropolis 3rd-6th centuries AD in Malatya, Türkiye. Standard osteological methods were used to determine sex. Three patellar dimensions/length (PL), patellar width (PW), and patellar thickness (PT)-were measured. Intraobserver reliability was assessed via technical error of measurement (TEM), relative TEM (rTEM), and the reliability coefficient (R). Stepwise logistic regression and receiver operating characteristic analyses were conducted to identify the best predictors of sex. Area under the receiver operating characteristic (AUROC) values, cut-off thresholds, and effect sizes were reported.
Results: Statistically significant differences were found between males and females in PL (p=0.001), PW (p<0.001), and PT (p=0.003). The stepwise logistic regression model using PL and PT produced AUROC values of 0.906 in Step 1 and 0.920 in Step 2, with sensitivity and specificity ranging from 82.85% to 94.73%. All intraobserver reliability metrics (TEM, rTEM, R) indicated excellent measurement precision (R=1.000).
Conclusions: Patellar morphometry demonstrates high diagnostic accuracy for sex estimation, particularly when multivariate models are applied. Despite the moderate discriminative power of patella thickness alone, its combination with other parameters enhances overall performance. The study provides the first population-specific discriminant model for sex estimation using the patella in an Anatolian archaeological sample. However, the skewed sex distribution and the possibility of post-depositional changes in ancient skeletal remains should be considered when interpreting results. Additionally, the population-specific nature of the archaeological sample and the lack of external validation on independent datasets limit the generalizability of the model to other contexts.

Keywords: Patellae, sex determination by skeleton, receiver operating characteristic, logistic regression models, sexual dimorphism

Patellar Morfometri Kullanarak Cinsiyet Tahmini: Anadolu’daki Geç Roma Dönemi Nüfusundan Kanıtlar

Amaç: Cinsiyet tayini, adli tıp ve biyoarkeolojik araştırmalarda temel bir adımdır. Pelvis ve kafatası geleneksel olarak bu amaçla kullanılsa da bu kemiklerin yokluğu ya da tahrip olması durumunda alternatif kemik elemanlarına, örneğin patellaya başvurulması gerekebilir. Bu çalışma, Geç Roma Dönemi'ne ait bir Anadolu topluluğunda patella morfometrisinin cinsiyet tahminindeki tanısal değerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Yöntemler: Araştırma kapsamında, Türkiye’nin Malatya ilindeki Karlığın Tepesi nekropolünden çıkarılan 146 yetişkin patella (70 erkek, 76 kadın) incelenmiştir. Cinsiyet tayini standard osteolojik yöntemlerle gerçekleştirilmiştir. Patellanın uzunluk (PL), genişlik (PW) ve kalınlık (PT) ölçümleri alınmıştır. Tekrarlı ölçümlerin güvenilirliği teknik hata (TEM), göreli TEM (rTEM) ve güvenilirlik katsayısı (R) ile değerlendirilmiştir. Cinsiyet tahmini için aşamalı lojistik regresyon ve alıcı işletim karakteristiği eğrisi analizleri uygulanmıştır. Alıcıişletim karakteristiği eğrisi altında kalan (AUROC) değerleri, eşik noktaları ve etki büyüklükleri raporlanmıştır.
Bulgular: Erkek ve kadınlar arasında tüm patella ölçümlerinde anlamlı farklar bulunmuştur: PL (p=0,001), PW (p<0,001), PT (p=0,003). PL ve PT’yi içeren lojistik regresyon modeli Step 1‘de AUROC =0.906, Step 2‘de AUROC =0,920 elde etmiş, duyarlılık ve özgüllük %82,85 ila %94,73 arasında değişmiştir. Ölçüm güvenilirliği tüm parametrelerde mükemmel düzeydedir (R=1,000).
Sonuçlar: Patella morfometrisi özellikle çok değişkenli modellerle birleştirildiğinde, cinsiyet tahmini için yüksek tanısal doğruluk sağlamaktadır. Kalınlık ölçümünün tek başına ayırt edici gücü sınırlı olsa da diğer değişkenlerle birlikte kullanıldığında modelin performansını artırmaktadır. Bu çalışma Anadolu arkeolojik örnekleminde patella kullanılarak yapılmış ilk nüfus-özgül cinsiyet tahmin modeli olması açısından literatüre önemli katkı sunmaktadır. Ancak örneklemdeki cinsiyet dengesizliği ve iskelet kalıntılarında zamanla oluşabilecek bozulmalar dikkate alınmalıdır. Ayrıca arkeolojik örneklemin popülasyona özgü niteliği ve modelin bağımsız veri setlerinde test edilmemiş olması, sonuçların diğer bağlamlara genellenebilirliğini sınırlamaktadır.

Anahtar Kelimeler: Patella, iskelet ile cinsiyet tahmini, ROC eğrisi, lojistik regresyon modelleri, cinsel dimorfizm